Pomysł napisania "Vademecum Pielgrzyma" zrodził się w czasie przygotowań do X WAPD (aD. 1990). Obserwacja pielgrzymki na przełomie lat 80. i 90. XX wieku doprowadziła do istotnych wniosków. Zauważyliśmy, że w szybkim tempie przybywa nam młodych pielgrzymów, a ubywa "weteranów". Ci ostatni - często związani z WAPD od samego jej początku - odchodzili, bo niekiedy pielgrzymowanie pojmowali jako wyraz buntu przeciw zniewoleniu totalitarnemu lub - zwyczajnie - zaczęli dorosłe życie po studiach (kłopoty z urlopem, obowiązki rodzinne itp.)

W pątniczej wspólnocie - jak w każdej rodzinie - kodeks postępowania powinien być przekazywany - poprzez osobisty przykład - "z pokolenia na pokolenie". Tymczasem w naszej pielgrzymce "zmiana pokoleniowa" następowała szybko, dlatego niektórzy młodzi ludzie nie mieli możliwości uczyć się od starszych i brakowało im świadomości, czym jest pielgrzymowanie. Aby pomóc Księżom Przewodnikom kształtować pielgrzymkowe wzorce, postanowiliśmy napisać cykl krótkich rozważań, które miały być odczytywane i komentowane na początku każdego etapu przez pierwsze trzy dni. W niektórych fragmentach rozważania są "twardą mową", to znaczy otwarcie mówimy o niegodnych postawach, aby uchronić przed nimi pątników. Wiemy bowiem, że niekiedy rzeczywiście nie zła wola, ale pewna niefrasobliwość czy wewnętrzna słabość jest źródłem niewłaściwych zachowań. Myślę, że po latach teksty "Vademecum Pielgrzyma" nie straciły swej aktualności i mogą służyć każdemu, kto dopiero uczy się, co to znaczy być pątnikiem.

Źródło: Praca zbiorowa pod redakcją ks. Zygmunta Malackiego 'Ku Jasnej Górze z WAPM', Wydawnictwo Archidiecezji Warszawskiej 1998
Zespół redakcyjny: Anna Borkowska, Marzena Czapczyk, Paweł Jakub Kaleta, ks. Zygmunt Malacki, Krystyna Szczerbińska, Jacek Szczerbiński, Ewa Anna Zając